ChatGPT hallucineert over vakdidactiek.
Een generiek taalmodel klinkt overtuigend, ook wanneer het advies over toetsing of beoordeling nergens op is gebaseerd.
Case · Eigen product · Onderwijs
DocentRAG
Een AI-assistent (de motor achter TeachFoundry) die docenten onderbouwt bij formatief handelen, met bron bij elk antwoord.
Vier vakken, één maatstaf.
Onderwijs en leermiddelenAdvies en strategieUitgeverijen en redactiesOnderzoek en denktanksTeachFoundryBookaflowValoraOnderwijs en leermiddelenAdvies en strategieUitgeverijen en redactiesOnderzoek en denktanksTeachFoundryBookaflowValora
Voor wieDocenten & scholen
WatRAG-kennisassistent + materiaalgenerator
BasisErkende literatuur · formatief handelen
De uitdaging
Generieke AI hallucineert over vakdidactiek.
ChatGPT en vergelijkbare chatbots geven overtuigend klinkend advies over toetsing en beoordeling. Ook wanneer dat advies nergens op is gebaseerd. Voor vakdidactiek is dat een risico: een verkeerd advies raakt direct de leerling.
Docenten die formatief handelen serieus toepassen, willen geen losse tips. Ze willen weten waar een aanpak op is gebaseerd. Een herkenbaar kader, geen giswerk van een taalmodel.
Er bestond geen kennisassistent die specifiek voor formatief handelen was gecureerd, met bronvermelding bij elk antwoord. Dat is wat DocentRAG toevoegt.
Wat we bouwden
Een kennisassistent die zijn bron toont.
Dit is ons eigen product, naar buiten toe bekend als TeachFoundry. DocentRAG is de interne werktitel voor de motor eronder. Samen met een vakexpert in formatief handelen bouwden we een RAG-kennisassistent: docenten stellen een vraag in gewone taal en krijgen antwoord uit een gecureerde kennisbank, met bron erbij.
Het systeem genereert daarnaast kant-en-klare lesmaterialen (lesplannen, exit tickets, rubrics, implementatieplannen) die direct te exporteren zijn naar PDF of Google Docs.
Technisch heet dit retrieval-augmented generation: het systeem zoekt eerst in de eigen kennisbank naar relevante fragmenten en laat het taalmodel pas daarna een antwoord formuleren, gebaseerd op wat het heeft gevonden. Niet op wat het toevallig “weet”. Zo blijft elk antwoord te herleiden naar een concreet document uit het kader voor formatief handelen.
Waar is dit op gebaseerd?Bron bij elk antwoord.
Formatief handelen begint bij een leerdoel dat de leerling zelf kan uitleggen.
Het vel waar het antwoord op rust, in de kennisbank.Bron · Kerndoelen 2024, §4.2
Weet ik niet.
Geen bronLage betrouwbaarheid · geen bron in de kennisbank
Zo werkt het
Van vraag tot kant-en-klaar materiaal.
+ 01 · Stap
De docent stelt een vraag.
In gewone taal, zoals je het aan een collega zou vragen. Over formatief handelen, toetsing of beoordeling.
+ 02 · Stap
Zoeken in de gecureerde kennisbank.
Niet op het open internet en niet uit het geheugen van het taalmodel: alleen in de afgeschermde kennisbank, gebaseerd op erkende literatuur.
+ 03 · Stap
Antwoord met bron en betrouwbaarheidsindicator.
Samenvatting, uitwerking, bronnen en vervolgvragen. Plus een indicator: hoog, midden of laag betrouwbaar.
+ 04 · Stap
Kant-en-klaar lesmateriaal genereren.
Van lesplan tot exit ticket, rubric of implementatieplan, direct te exporteren naar PDF of Google Docs.
+ 05 · Stap
De docent beoordeelt en gebruikt.
Het systeem levert onderbouwing en materiaal, de docent kent de klas en bepaalt wat er de les in gaat.
Voor wie
Gebouwd voor docenten en scholen.
Docenten en scholen gebruiken DocentRAG (naar buiten toe: TeachFoundry) om vragen te stellen over formatief handelen en snel kant-en-klaar lesmateriaal te krijgen, gegrond in erkende literatuur.
Waarom
Wat een gewone chatbot niet biedt.
Losse tips, geen kader.
Adviezen zonder verwijzing naar een pedagogisch kader. Je kunt niet narekenen waar het vandaan komt, of het klopt met wat er al bekend is over formatief handelen.
Een antwoord is geen lesmateriaal.
Een chatbot geeft een tekstblok terug, geen lesplan, rubric of exit ticket dat morgen in de klas bruikbaar is.
Elke docent zoekt het zelf opnieuw uit.
Dezelfde vraag over formatief handelen wordt op honderd plekken los aan een chatbot gesteld, zonder gedeelde, gecureerde kennisbasis erachter.
Het verschil
Waarom dit anders is dan een gewone chatbot.
Een algemene chatbot klinkt vaak overtuigend over onderwijskundige vragen, ook wanneer het antwoord hallucineert. Het model vult een gat in zijn kennis op met iets dat plausibel klinkt over vakdidactiek, zonder dat te laten merken.
DocentRAG werkt andersom: het antwoord komt pas nadat het systeem iets heeft gevonden in de gecureerde kennisbank. Geen vondst (of een lage betrouwbaarheidsscore) en dat zie je meteen terug in het antwoord.
Een gewone chatbot klinkt overtuigend. DocentRAG laat zien waar het antwoord vandaan komt, en hoe zeker het daarvan is.
Hoe we het aanpakten
Bronvermelding en betrouwbaarheid als ontwerpprincipe.
Wat de engine deed, per vraagbeheeromgeving
Ruwe treffers33
Na filtering11
In de uiteindelijke context4
De herkende intentieOver formatief handelen, toetsing of beoordeling.
Gecureerde kennisbank.
Circa 196 documenten per taalinstantie, samengesteld met een vakexpert in formatief handelen. Gebaseerd op erkende literatuur, waaronder het Toetsrevolutie-kader (René Kneyber) en het HOP-model.
Bron bij elk antwoord.
Geen antwoord zonder vindplaats. Opbouw: samenvatting → uitwerking → bronnen → vervolgvragen.
Betrouwbaarheidsindicator + weigering bij off-topic.
Elk antwoord toont hoog, midden of laag betrouwbaar. Vragen buiten het kennisdomein worden geweigerd in plaats van dat het systeem er iets van maakt.
Meertalig, meerdere instanties.
Losse, live instanties in het Nederlands, Engels en voor Hongkong. Elk met een eigen taal en eigen kennisbank. De Engelse gaat onder een eigen merk naar buiten, op dezelfde motor.
De docent houdt het laatste woord.
Het systeem levert onderbouwing en materiaal aan. De docent beoordeelt en beslist wat de klas in gaat.
Wat het betekent voor docenten
Wat dit oplevert, voorbij het antwoord zelf.
Snel een onderbouwd antwoord.
Geen speurtocht door boeken of losse artikelen: de vraag in gewone taal, het antwoord met bron erbij.
Kant-en-klaar lesmateriaal.
Lesplannen, exit tickets, rubrics en implementatieplannen. Direct te exporteren, in plaats van zelf op te stellen.
Gegrond in erkende didactiek.
Elk antwoord is geworteld in een samenhangend kader voor formatief handelen, niet in losse tips van een generieke chatbot.
Het oordeel blijft bij de docent.
Het systeem levert aan, de docent weegt af wat bij de klas past, dat blijft mensenwerk.
In cijfers
Wat er nu staat.
~196
per taalinstantie
Documenten in de gecureerde kennisbank
3
live
Taalinstanties: Nederlands, Engels, Hongkong
28
soorten
Materiaaltypes die het systeem kant-en-klaar genereert
Het draait live in drie talen, op een gecureerde kennisbank die met een vakexpert is opgebouwd. Elk antwoord komt met zijn bron en een betrouwbaarheidsindicator. Dat is het punt, niet een dashboard vol cijfers.
Klein beginnen, ver komen.
Eerst zelf kijken? De leverancierscan en de Ketencheck zijn gratis en vragen geen gesprek.
De leverancierscanWil je zoiets voor jouw kennisdomein?
In een gesprek van een half uur kijken we of jullie kennisdomein zich leent voor hetzelfde.
Plan een kennismakingZo ziet dat er in de praktijk uit.
Drie verschillende werelden, één principe: de AI doet het werk, de mens controleert en keurt goed.
Lees de case